AGBA M MBỌ DỊ N’ỌBARA NDỊ IGBO: SITE N’AKWỤKWỌ NDỊ ODEE

Chioma C. Anagor

Abstract


Ụfọdụ ndị ntorobịa n’oge ugbu a chọrọ ibute ego na-agbaghị mbọ, ụfọdụ bụ ndị si n’ụzọ adịghị mma wee na-achụta ego, ụfọdụ bụ ndị chekwubere onye ọzọ ịnyere ha aka. Nke ọzọ bụ na agbụrụ ndị ọzọ na-enwere ndị Igbo anya ufu etu ha si achụta ego ihe ndị a niile mere edereede a ji gbado ụkwụ na agba m mbọ dị n’ọbara ndị Igbo iji gosipụta na ndị Igbo bụ agbụrụ bu ịgba mbọ n’ọbara ha bịa ụwa, ha ekwenyeghị na mmadụ na-anọ nkịtị ka onye ọzọ na-emeere ya ihe niile nke ha ji kwenye na mmadụ na-akpata akụ n’ụzọ ezighị ezi ya mere ha ji kwuo sị; “onye ruo n’anwụ, o rie na ndo”. Ndị Igbo bụ otu agbụrụ e nwere na Naịjirịa nke dị na mba Afrịka. Akụkọ kọkwara site na nchọcha ndị ụfọdụ mere na ndị Igbo bụ otu n’ime agbụrụ iri na abụọ nke agbụrụ Izrel. Ndị Igbo bi n’ọwụwa anyanwụ Naịjirịa, nke a apụtaghị na ha ebighị na mpaghara ndị ọzọ ebe ha si achụta ego. E nwere steeti ise bụ steeti ndị Igbo ha gụnyere; Abia, Anambara, Ebọnyị, Enugwu na Imo mana nke ahụ apụtaghị na ha anọghị na Asaba, Ikwerre. N’oge agha Bịafra, emebisiri ọtụtụ ihe n’ala Igbo nke na onye hụrụ mpaghara ahụ taa agaghị ekwe na ọ bụ otu ebe ahụ agha daburu. E nweela ọtụtụ ihe mkpagbu ndị Igbo nwetara na gọọmentị etiti site na ntuziaka ndị gọọmentị nke enyeghị ohere imeere ha ihe na steeti ha dị ka e si e mere ndị agbụrụ ọzọ nọ na Naịjirịa mana nke ahụ agaghị eweghachi ha azụ. Edereede a chọrọ ịgba n’anwụ na ịgba mbọ ndị Igbo nke pụtara ihe site n’achụmnta akụnaụba ha bụ ọnatarachi. Edereede a ga-agbaso usoro nkọwa site n’ịleba anya n’akwụkwọ agụmagụ iduuazi anọ ndị a; Isi Akwụ Dara N’Ala, A Na- Agwa Ntị, Ọmenụkọ , Adaeze na ntaneet wee ziputa ịgba mbọ ndị Igbo oge gboo, oge ugbu a na ihe ndị ha mepụtarala na ndụ ha dị ka ọkwa ndị ha jigasi na Naịjirịa na mba ụwa ndị ọzọ ma mee ka isiokwu a doo anya. Edereede a ga-eme ka ndị Igbo mata na ha bụ agbụrụ e ji ịgba mbọ mara, umengwu adịghị n’ọbara ha ma mekwaa ka agbụrụ ndị ọzọ na mba ụwa mata na ọ bụ ọnatarachị ndị Igbo ịgba mbọ na ịweta ezi mmepe n’obodo ọ bụla ha batara.

Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.